שיחת בראשית תשנ"ב - מוגה: הבדלים בין גרסאות בדף

שיחת בראשית תשנ"ב - מוגה (הצגת מקור)

גרסה מ־01:09, 14 באפריל 2025

נוספו 8 בתים , 14 באפריל 2025

אין תקציר עריכה

חזותיקוד ויקי

ש. א.

בירוקרטים, עורכי ממשק, מפעילי מערכת

11,494

עריכות

@@ שורה 20: / שורה 20: @@
 ווי ס'איז אויך מובן פון דעם תוכן פון פ' בראשית (וואָס על שם זה ווערט דער שבת אָנגערופן "שבת '''בראשית'''"), וועלכע רעדט וועגן מעשה בראשית: דורך לייענען אין תורה פסוק בראשית – "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ"<ref>בראשית א, א.</ref> – ווערט באַנייט דער באַשאַף פון כל עניני העולם פאַר דעם נייעם יאָר (וואָרום קוב"ה אסתכל באורייתא וברא עלמא, בר נש אסתכל בה באורייתא ומקיים עלמא<ref>זהר ח"ב קסא, ריש ע"ב.</ref>). וואָס דאָס גיט דעם כח צו אַוועקשטעלן ווי־עס־דאַרף־צו־זיין די עבודה בעניני העולם במשך דעם קומענדיקן יאָר.
-ב. דער ענין אין דעם וועט מען קלערער פאַרשטיין לויט דברי חז"ל בדיוק הלשון "בראשית" ["מקדם ברא אלקים אין כתיב כאן, ומתחילה אין כתיב כאן, אלא בראשית"<ref>תנחומא (באבער) בראשית ג. ועד"ז ביל"ש עה"פ (רמז ב). מדרש לקח טוב עה"פ.</ref>] – "בשביל התורה שנקראת<ref>משלי ח, כב.</ref> ראשית דרכו ובשביל ישראל שנקראו<ref>ירמי' ב, ג.</ref> ראשית תבואתו"<ref>פרש"י ורמב"ן עה"פ. – ובתנחומא שם: מהו בראשית אלו ישראל שנקראו ראשית (וראה תנחומא שם ה בנוגע לתורה). וביל"ש שם: אלא בראשית בזכות ישראל ראשית. וכ"ה בלק"ט שם.
+ב. דער ענין אין דעם וועט מען קלערער פאַרשטיין לויט דברי חז"ל בדיוק הלשון "בראשית" ["מקדם ברא אלקים אין כתיב כאן, ומתחילה אין כתיב כאן, אלא בראשית"<ref>תנחומא (באבער) בראשית ג. ועד"ז ביל"ש עה"פ (רמז ב). מדרש לקח טוב עה"פ.</ref>] – "בשביל התורה שנקראת<ref>משלי ח, כב.</ref> ראשית דרכו ובשביל ישראל שנקראו<ref>ירמי' ב, ג.</ref> ראשית תבואתו"<ref>פרש"י ורמב"ן עה"פ. – ובתנחומא שם: מהו בראשית אלו ישראל שנקראו ראשית (וראה תנחומא שם ה בנוגע לתורה). וביל"ש שם: אלא בראשית בזכות ישראל ראשית. וכ"ה בלק"ט שם.{{ש}}ובב"ר עה"פ (פ"א, ד): ששה דברים קדמו לבריה"ע כו' וישראל כו' מחשבתן של ישראל קדמה לכל דבר. ובויק"ר פל"ו, ד: שמים וארץ לא נבראו אלא בזכות ישראל דכתיב בראשית ברא אלקים ואין ראשית אלא ישראל. וביל"ש ירמי' רמז רסד: לא נברא העולם אלא בזכות ישראל שנאמר ראשית תבואתו וכתיב בראשית ברא אלקים.</ref>.
-ובב"ר עה"פ (פ"א, ד): ששה דברים קדמו לבריה"ע כו' וישראל כו' מחשבתן של ישראל קדמה לכל דבר. ובויק"ר פל"ו, ד: שמים וארץ לא נבראו אלא בזכות ישראל דכתיב בראשית ברא אלקים ואין ראשית אלא ישראל. וביל"ש ירמי' רמז רסד: לא נברא העולם אלא בזכות ישראל שנאמר ראשית תבואתו וכתיב בראשית ברא אלקים.</ref>.
 וויבאַלד אַז די דרשה פון חז"ל איז אויף דעם וואָרט "בראשית" – וואָס באַציט זיך בפשטות הכתובים צו ראשית פון בריאת שמים וארץ מיט אַלע פרטי הבריאה (ווי עס רעדט זיך בהמשך הכתובים) – איז מסתבר זאָגן, ובפרט ע"פ הידוע<ref>ראה לקו"ש ח"ג ע' 782. ובכ"מ.</ref> אַז צוויי פירושים אין איין וואָרט האָבן צווישן זיך אַ שייכות (ווי מ'זעט עס אין דעם לימוד פון "שעטנז", "שוע טווי ונוז"<ref>נדה סא, ב.</ref>), אַז די דרשה קומט ניט שולל זיין דעם פירוש הפשוט אין "בראשית" (אַז דאָס גייט אויף ראשית הבריאה), נאָר עס קומט '''מוסיף''' זיין דעם דרש, אַז דאָס גייט אויף תורה וישראל שנקראו "ראשית".
@@ שורה 56: / שורה 54: @@
 וי"ל אַז '''מעין ובדוגמת''' ווי דאָס איז בנוגע צו ישראל, אַזוי איז דאָס אויך בנוגע צו תורה<ref>להעיר מנוסח ברכת ההפטרה: '''הבוחר''' בתורה ("על שם ודעת מחרוץ נבחר" (משלי ח, י) – אבודרהם סדר שחרית של שבת ופירושה) כו' ובישראל עמו.</ref> (דער צווייטער "ראשית") – אַז די שלימות פון תורה איז דוקא ווי זי איז געגעבן געוואָרן למטה, ובאופן אַז תורה לא בשמים היא<ref>נצבים ל, יב.</ref>, און פסקי דיני התורה זיינען תלוי דוקא אין הכרעת השכל הגשמי פון אידן<ref>ראה ב"מ נט, ב. שבת פט, א. שמו"ר פט"ו, ב. וראה ב"מ פו, א (וראה כס"מ לרמב"ם הל' טומאת צרעת ספ"ב).</ref>, ביז אַז תורה "נסעה וירדה כו' עד שנתלבשה בדברים גשמיים וענייני עולם הזה שהן רוב מצוות התורה ככולם והלכותיהן ובצירופי אותיות גשמיות בדיו על הספר כו'"<ref>[[לקוטי אמרים פרק ד'|תניא פ"ד]] (ח, ב).</ref>; און ווי תורה געפינט זיך למטה – ווערט נתגלה איר מעלה העצמית, ובלשון הפיוט<ref>"שישו ושמחו בשמח"ת".</ref>: "טוב סחרה מכל סחורה מפז ומפנינים יקרה", אַז אויך ווי תורה איז אין "עולם הסחורה", זעט מען ווי "טוב סחרה מכל סחורה כו'", און אַז לימוד התורה איז '''אסור''' '''לאוה"ע'''<ref>עד שעכו"ם שעוסק בתורה ה"ז היפך מציאותו, "חייב מיתה" (סנהדרין נט, רע"א. רמב"ם הל' מלכים פ"י ה"ט), ו"לא יעסוק אלא בשבע מצות שלהן בלבד" (רמב"ם שם).</ref>, '''ע"ד''' ווי גערעדט פריער בנוגע צו דעם גוף החומרי פון אַ אידן
-[אָבער מיט דעם חילוק עיקרי צווישן תורה וישראל<ref name=":0">ראה סה"מ תש"ה ס"ע 122 ואילך.</ref>, אַז תורה אויך ווי זי איז יורד למטה בלייבט זי בקדושתה<ref>כמאחז"ל "אין דברי תורה מקבלין טומאה" (ברכות כב, א).</ref>, משא"כ דער גוף פון אַ אידן איז אַ יש נברא<ref name=":0" /> גשמי וחומרי; ולאידך – איז "ובנו '''בחרת'''" (בחירת העצמות) דוקא אין דעם גוף הגשמי פון אַ אידן, וואָס מחשבתן של ישראל קדמה אפילו לתורה<ref>ראה תדבא"ר "שני* דברים קדמו לעולם תורה וישראל ואיני יודע איזה מהם קודם, כשהוא אומר צו את בני ישראל דבר אל בני ישראל אומר אני ישראל קדמו".
+[אָבער מיט דעם חילוק עיקרי צווישן תורה וישראל<ref name=":0">ראה סה"מ תש"ה ס"ע 122 ואילך.</ref>, אַז תורה אויך ווי זי איז יורד למטה בלייבט זי בקדושתה<ref>כמאחז"ל "אין דברי תורה מקבלין טומאה" (ברכות כב, א).</ref>, משא"כ דער גוף פון אַ אידן איז אַ יש נברא<ref name=":0" /> גשמי וחומרי; ולאידך – איז "ובנו '''בחרת'''" (בחירת העצמות) דוקא אין דעם גוף הגשמי פון אַ אידן, וואָס מחשבתן של ישראל קדמה אפילו לתורה<ref>ראה תדבא"ר "שני* דברים קדמו לעולם תורה וישראל ואיני יודע איזה מהם קודם, כשהוא אומר צו את בני ישראל דבר אל בני ישראל אומר אני ישראל קדמו".{{ש}}'''*) כן מובא בכ"מ בדא"ח (סה"מ ה'ש"ת ע' 61. ועד"ז סה"מ תש"ה ע' 121. ועוד) מתדבא"ר. ובתדבא"ר שלפנינו (פי"ד) – גירסא אחרת. וראה ב"ר פ"א, ד. וראה לקמן ע' 116 ואילך (הערה 20; 24).'''</ref> (דעריבער איז תורה ניט קיין תנאי אין בחירת העצמות בהגוף)<ref>ראה סה"ש תנש"א ח"ב ע' 19־816.</ref>].
-'''*) כן מובא בכ"מ בדא"ח (סה"מ ה'ש"ת ע' 61. ועד"ז סה"מ תש"ה ע' 121. ועוד) מתדבא"ר. ובתדבא"ר שלפנינו (פי"ד) – גירסא אחרת. וראה ב"ר פ"א, ד. וראה לקמן ע' 116 ואילך (הערה 20; 24).'''</ref> (דעריבער איז תורה ניט קיין תנאי אין בחירת העצמות בהגוף)<ref>ראה סה"ש תנש"א ח"ב ע' 19־816.</ref>].
 ד. עפ"ז איז פאַרשטאַנדיק דער חידוש אין דעם פירוש חז"ל אין "בראשית" – "בשביל התורה שנקראת ראשית ובשביל ישראל שנקראו ראשית":