2,977
עריכות
שיחת כי תשא תשנ"ב - מוגה: הבדלים בין גרסאות בדף
קפיצה לניווט
קפיצה לחיפוש
מ
החלפת טקסט – "\<ref\sname.+?\"(.+?)"\>" ב־"{{הערה|שם=$1|"
מ (החלפת טקסט – "<ref>" ב־"{{הערה|") תגיות: עריכה ממכשיר נייד עריכה דרך האתר הנייד |
מ (החלפת טקסט – "\<ref\sname.+?\"(.+?)"\>" ב־"{{הערה|שם=$1|") |
||
| שורה 4: | שורה 4: | ||
א. אין פרשת כי תשא געפינט מען אַ דבר חידוש: | א. אין פרשת כי תשא געפינט מען אַ דבר חידוש: | ||
אין דער פרשה רעדט זיך וועגן ענינים מן הקצה אל הקצה – די לוחות הראשונות{{הערה|לא, יח. לב, טו־טז.}}, חטא העגל ושבירת הלוחות | אין דער פרשה רעדט זיך וועגן ענינים מן הקצה אל הקצה – די לוחות הראשונות{{הערה|לא, יח. לב, טו־טז.}}, חטא העגל ושבירת הלוחות{{הערה|שם=:0|לב, א ואילך.}}, דער תיקון וכפרה על החטא דורך תפלת משה{{הערה|שם, ל ואילך.}}, ראיית משה כבודו של הקב"ה{{הערה|לג, יז ואילך.}}, י"ג מדות הרחמים{{הערה|לד, ה ואילך.}}, נתינת לוחות האחרונות{{הערה|שם, א ואילך.}}, ביז דעם סיום וועגן קרן עור פני משה{{הערה|שם, כט ואילך.}}. וואָס אע"פ אַז די ענינים זיינען מאורעות וועלכע האָבן פּאַסירט אין איין המשך, איז נוסף אויף דעם וואָס מ'דאַרף פאַרשטיין פאַרוואָס די תורה (מלשון הוראה{{הערה|ראה רד"ק לתהלים יט, ח. ועוד. וראה זח"ג נג, ב.}}) דערציילט אונז מיט אַן אריכות וועגן די ענינים בלתי רצויים (ובפרט דלכאורה: מאי דהוה הוה{{הערה|ע"ד יומא ה, ב. ועוד.}}, און אפילו "בגנות בהמה טמאה לא דיבר הכתוב"{{הערה|ב"ב קכג, א. וראה פסחים ג, א.}}) – זיינען זיי באַזונדערע ענינים לגמרי, מן הקצה אל הקצה, מיט אַ ריחוק הכי גדול הערך ביניהם: | ||
די לוחות הראשונות זיינען אַן ענין הכי נעלה שניתנו מלמעלה, "והלוחות מעשה אלקים המה והמכתב מכתב אלקים"{{הערה|פרשתנו לב, טז.}}, שבירת הלוחות (צוליב מעשה העגל) איז אַ ירידה שאין כמותה, די י"ג מדות הרחמים וראיית משה בכבודו של ה' – אַן ענין הכי נעלה, און דערנאָך נתינת לוחות האחרונות – אינגאַנצן אַן אַנדער סוג לוחות ("פסל '''לך'''" | די לוחות הראשונות זיינען אַן ענין הכי נעלה שניתנו מלמעלה, "והלוחות מעשה אלקים המה והמכתב מכתב אלקים"{{הערה|פרשתנו לב, טז.}}, שבירת הלוחות (צוליב מעשה העגל) איז אַ ירידה שאין כמותה, די י"ג מדות הרחמים וראיית משה בכבודו של ה' – אַן ענין הכי נעלה, און דערנאָך נתינת לוחות האחרונות – אינגאַנצן אַן אַנדער סוג לוחות ("פסל '''לך'''"{{הערה|שם=:1|שם לד, א.}}, מעשה ידי משה,) און וועלכע זיינען געקומען צוליב דעם חטא ושבירת הלוחות הראשונות, און געגעבן געוואָרן אין אַ באַזונדער זמן [נתינת לוחות הראשונות בסוף ארבעים יום הראשונים, און נתינת לוחות האחרונות – בסוף ארבעים יום האחרונים, ביום הכפורים{{הערה|פרש"י שם, כט.}}], ואעפ"כ קומען זיי דאָ אַלע צוזאַמען אין איין פרשה, אין איין המשך. וואָס דערפון איז מובן, אַז ס'איז נוגע וויסן אַז זיי זיינען אַלע אַ טייל פון איין המשך ענינים. | ||
נאָכמער: | נאָכמער: | ||
אין פרשתנו רעדט זיך אויך וועגן פרטים אין דער '''מעלה''' פון די לוחות '''הראשונות''' ("לוחות אבן כתובים באצבע אלקים" | אין פרשתנו רעדט זיך אויך וועגן פרטים אין דער '''מעלה''' פון די לוחות '''הראשונות''' ("לוחות אבן כתובים באצבע אלקים"{{הערה|שם=:2|פרשתנו לא, יח.}}, "לוחות כתובים משני עבריהם מזה ומזה גו' והלוחות מעשה אלקים המה והמכתב מכתב אלקים הוא חרות על הלוחות"{{הערה|שם לב, טו־טז.}}, ביז אַז אויך באַ די לוחות האחרונות איז מען מדגיש די מעלה פון די לוחות ראשונות – "פסל לך שני לוחות אבנים '''כראשונים''' גו'"<ref name=":1" />, מיט אַ כ"ף הדמיון, ווייל זיי קומען ניט צו די מעלה פון די "ראשונים" וועלכע זיינען "מעשה אלקים"). | ||
ולכאורה: די פרטים וועגן מעלת הלוחות הראשונות האָבן געדאַרפט שטיין אין סוף פ' משפטים, דאָרט איז דער עיקר אָרט וואו עס רעדט זיך וועגן לוחות הראשונות ("עלה אלי ההרה גו' ואתנה לך את לוחות האבן גו'"{{הערה|משפטים כד, יב.}}). און דאָ, בפרשתנו וואָלט געווען גענוג עס זאָל בלויז שטיין בקיצור (אַלס הקדמה צו מעשה העגל ושבירת הלוחות) "ויתן אל משה ככלותו לדבר אתו בהר סיני שני לוחות העדות לוחות אבן"<ref name=":2" />, און דערנאָך "וירא העם כי בושש משה גו'"<ref name=":0" />. | ולכאורה: די פרטים וועגן מעלת הלוחות הראשונות האָבן געדאַרפט שטיין אין סוף פ' משפטים, דאָרט איז דער עיקר אָרט וואו עס רעדט זיך וועגן לוחות הראשונות ("עלה אלי ההרה גו' ואתנה לך את לוחות האבן גו'"{{הערה|משפטים כד, יב.}}). און דאָ, בפרשתנו וואָלט געווען גענוג עס זאָל בלויז שטיין בקיצור (אַלס הקדמה צו מעשה העגל ושבירת הלוחות) "ויתן אל משה ככלותו לדבר אתו בהר סיני שני לוחות העדות לוחות אבן"<ref name=":2" />, און דערנאָך "וירא העם כי בושש משה גו'"<ref name=":0" />. | ||
| שורה 32: | שורה 32: | ||
ג. דער ביאור בכל זה וועט מען פאַרשטיין בהקדים וואָס יעדע סדרה (פון די ג"ן סדרים{{הערה|זח"א קד, ב. זח"ב רו, ב. תקו"ז תי"ג (כט, ריש ע"ב). סידור הרס"ג – קריאת התורה. ספר האורה לרש"י הל' ספר תורה סי' עג.}}) אין תורה האָט אין זיך אַן ענין מיוחד ובפ"ע מיט וועלכע זי איז אויסגעטיילט פון אַלע אַנדערע סדרות. ווי פאַרשטאַנדיק אויך דערפון וואָס מ'לייענט יעדע סדרה (מתחלתה ועד סופה{{הערה|משא"כ '''חלקים''' מכמה סדרות קורין גם בזמנים אחרים בשנה (כמו הארבע פרשיות, קריאת מועדי השנה וכיו"ב).}}) נאָר פעם '''אחת''' בשנה. | ג. דער ביאור בכל זה וועט מען פאַרשטיין בהקדים וואָס יעדע סדרה (פון די ג"ן סדרים{{הערה|זח"א קד, ב. זח"ב רו, ב. תקו"ז תי"ג (כט, ריש ע"ב). סידור הרס"ג – קריאת התורה. ספר האורה לרש"י הל' ספר תורה סי' עג.}}) אין תורה האָט אין זיך אַן ענין מיוחד ובפ"ע מיט וועלכע זי איז אויסגעטיילט פון אַלע אַנדערע סדרות. ווי פאַרשטאַנדיק אויך דערפון וואָס מ'לייענט יעדע סדרה (מתחלתה ועד סופה{{הערה|משא"כ '''חלקים''' מכמה סדרות קורין גם בזמנים אחרים בשנה (כמו הארבע פרשיות, קריאת מועדי השנה וכיו"ב).}}) נאָר פעם '''אחת''' בשנה. | ||
ועד"ז בנוגע צו דער סדרה פון כי תשא: צוזאַמען דערמיט וואָס כי תשא איז אַ סדרה בפ"ע, איז זי אַ סדרה נפלאה וועלכע האָט אין זיך דעם חידוש (לגבי אַלע אַנדערע סדרות) אַז זי איז אין זיך כולל גאַנץ סדר השתלשלות, מתחלתו ועד סופו. אָנהויבנדיק פון ווי דאָס שטייט אין תורה (וואָס דערפון נעמט זיך סדר השתלשלות העולמות | ועד"ז בנוגע צו דער סדרה פון כי תשא: צוזאַמען דערמיט וואָס כי תשא איז אַ סדרה בפ"ע, איז זי אַ סדרה נפלאה וועלכע האָט אין זיך דעם חידוש (לגבי אַלע אַנדערע סדרות) אַז זי איז אין זיך כולל גאַנץ סדר השתלשלות, מתחלתו ועד סופו. אָנהויבנדיק פון ווי דאָס שטייט אין תורה (וואָס דערפון נעמט זיך סדר השתלשלות העולמות{{הערה|שם=:3|ראה ב"ר בתחלתו. זח"ב קסא, א־ב.}}) – כל התורה כולה מהתחלת התורה ביז סיום התורה. ובמילא איז די סדרה כולל אין זיך כל הענינים כולם. | ||
– אין יעדער ענין אין תורה קען מען געפינען אַלע ענינים, כמאחז"ל{{הערה|אבות ספ"ה.}} "הפך בה והפך בה '''דכולא בה'''", וואָס י"ל אַז דאָס גייט ניט נאָר אויף כללות התורה, נאָר אויך אויף יעדער באַזונדער ענין אין תורה, ועאכו"כ אַ פרשה שלימה – אָבער ברוב הענינים איז דער "כולא בה" נאָר ברמז וכיו"ב און מ'דאַרף עס געפינען און מגלה זיין (דורך דער יגיעה פון "הפך בה והפך בה"); משא"כ אין פ' כי תשא איז דער חידוש, אַז דער "כולא בה" שטייט דאָרט '''בגלוי''', באופן פון תורה '''שבכתב''' – בכתב בגלוי. | – אין יעדער ענין אין תורה קען מען געפינען אַלע ענינים, כמאחז"ל{{הערה|אבות ספ"ה.}} "הפך בה והפך בה '''דכולא בה'''", וואָס י"ל אַז דאָס גייט ניט נאָר אויף כללות התורה, נאָר אויך אויף יעדער באַזונדער ענין אין תורה, ועאכו"כ אַ פרשה שלימה – אָבער ברוב הענינים איז דער "כולא בה" נאָר ברמז וכיו"ב און מ'דאַרף עס געפינען און מגלה זיין (דורך דער יגיעה פון "הפך בה והפך בה"); משא"כ אין פ' כי תשא איז דער חידוש, אַז דער "כולא בה" שטייט דאָרט '''בגלוי''', באופן פון תורה '''שבכתב''' – בכתב בגלוי. | ||
| שורה 40: | שורה 40: | ||
דער אויבערשטער האָט אויסגעשטעלט אַז אַלע ענינים טיילן זיך בכללות אויף דריי: ראש, תוך (אמצע) וסוף{{הערה|ראה גם ספר השיחות ה'תש"נ ח"ב ע' 464 ואילך.}}. צום אַלעם ערשטן קומט דער ראש והתחלת הכל – וואָס איז אין זיך כולל (די כוונה ותכלית פון) די גאַנצע זאַך. דערנאָך – קומט די זאַך אַליין, דער תוך ואמצע, דורך וועלכער עס פירט זיך דורך דער תכלית. און צום סוף קומט דער סיום ושלימות וסך־הכל פון דעם גאַנצן ענין, ווען עס פירט זיך אויס די תכלית (וואָס "סוף מעשה במחשבה תחלה"{{הערה|פיוט "לכה דודי".}}). | דער אויבערשטער האָט אויסגעשטעלט אַז אַלע ענינים טיילן זיך בכללות אויף דריי: ראש, תוך (אמצע) וסוף{{הערה|ראה גם ספר השיחות ה'תש"נ ח"ב ע' 464 ואילך.}}. צום אַלעם ערשטן קומט דער ראש והתחלת הכל – וואָס איז אין זיך כולל (די כוונה ותכלית פון) די גאַנצע זאַך. דערנאָך – קומט די זאַך אַליין, דער תוך ואמצע, דורך וועלכער עס פירט זיך דורך דער תכלית. און צום סוף קומט דער סיום ושלימות וסך־הכל פון דעם גאַנצן ענין, ווען עס פירט זיך אויס די תכלית (וואָס "סוף מעשה במחשבה תחלה"{{הערה|פיוט "לכה דודי".}}). | ||
ובכללות שטעלט זיך דאָס אויס אין די דריי ענינים פון (א) תורה – דער יסוד והתחלה פון אַלע ענינים, כדברי חז"ל | ובכללות שטעלט זיך דאָס אויס אין די דריי ענינים פון (א) תורה – דער יסוד והתחלה פון אַלע ענינים, כדברי חז"ל{{הערה|שם=:4|פרש"י ורמב"ן ר"פ בראשית. וראה תנחומא שם ה.}} אַז "תורה נקראת{{הערה|משלי ח, כב.}} ראשית דרכו", ווייל זי איז קדמה לעולם{{הערה|שבת פח, א. ועוד.}}, און אין דעם באַשטייט די תכלית וכוונה פון אַלע ענינים, "בראשית, בשביל התורה שנקראת ראשית"<ref name=":4" />. (ב) בריאת העולם (וסדר השתלשלות בכלל) און די עבודה אין דער בריאה בכדי אויספירן איר תכלית (בשביל התורה), און (ג) דער גמר ושלימות הכל – בגאולה האמיתית והשלימה, ווען עס פירט זיך אויס "תכלית ושלימות בריאת עולם הזה שלכך נברא מתחלתו"{{הערה|[[לקוטי אמרים פרק ל"ו|תניא פל"ו]].}}. | ||
ויש לומר, אַז די דריי ענינים זיינען מרומז אין די דריי ערשטע אותיות א' ב' ג': גאַנץ תורה איז נכלל אין די עשרת הדברות{{הערה|ראה ירושלמי שקלים פ"ו ה"א. פרש"י משפטים כד, יב. וראה תו"ש כרך טז מילואים ס"א. וש"נ.}} וועלכע זיינען נכלל אין דעם ערשטן וואָרט "אנכי"{{הערה|כידוע שתיבת "אנכי" כוללת כל הפרטים שבדיבור אנכי (ראה פורת יוסף (כג, ד) בשם הבעש"ט), ש"אנכי ולא יהי' לך הם כללות כל התורה כולה" ([[לקוטי אמרים פרק כ'|תניא רפ"כ]]. וראה תו"ש שם. וש"נ), ויתירה מזו – שדיבור אנכי כולל גם הדיבור לא יהי' לך (ראה [[הדרן על הרמב"ם תשמ"ה - מוגה|"הדרן על הרמב"ם" (קה"ת תשמ"ה) ס"ו]]).}} וועלכער איז נכלל און הויבט זיך אָן מיט אַן אל"ף{{הערה|ראה פנים יפות (לבעל ההפלאה) יתרו כ, ב.}}. בריאת העולם – "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ"{{הערה|ר"פ בראשית.}} – הויבט זיך אָן מיט אַ בי"ת{{הערה|והטעם שהתחלת התורה ובריאת העולם אינה באות אל"ף (דאנכי), ראשון כל האותיות, ואל"ף דאנכי קדמה לעולם והוא תכלית הבריאה – ראה לקמן סעיף ו. והתיווך עם הביאורים בזה במדרשי חז"ל שבהערה הבאה והביאור ע"ד החסידות (אוה"ת בראשית תקסו, א. וראה לקו"ת ראה יט, ב. ועוד) – ראה [[שיחת שלח תשמ"ז - מוגה|שיחת ש"פ שלח תשמ"ז ס"ז ואילך]].}}, ווייל "בבי"ת נברא העולם", כמבואר בחז"ל{{הערה|ירושלמי חגיגה פ"ב ה"ב. ב"ר פ"א, י. תנחומא (באבער) יתרו טז. ועוד – הובאו בתורה שלימה ר"פ בראשית.}}. און דער ראש התיבה פון גאולה – דער אות גימ"ל. | ויש לומר, אַז די דריי ענינים זיינען מרומז אין די דריי ערשטע אותיות א' ב' ג': גאַנץ תורה איז נכלל אין די עשרת הדברות{{הערה|ראה ירושלמי שקלים פ"ו ה"א. פרש"י משפטים כד, יב. וראה תו"ש כרך טז מילואים ס"א. וש"נ.}} וועלכע זיינען נכלל אין דעם ערשטן וואָרט "אנכי"{{הערה|כידוע שתיבת "אנכי" כוללת כל הפרטים שבדיבור אנכי (ראה פורת יוסף (כג, ד) בשם הבעש"ט), ש"אנכי ולא יהי' לך הם כללות כל התורה כולה" ([[לקוטי אמרים פרק כ'|תניא רפ"כ]]. וראה תו"ש שם. וש"נ), ויתירה מזו – שדיבור אנכי כולל גם הדיבור לא יהי' לך (ראה [[הדרן על הרמב"ם תשמ"ה - מוגה|"הדרן על הרמב"ם" (קה"ת תשמ"ה) ס"ו]]).}} וועלכער איז נכלל און הויבט זיך אָן מיט אַן אל"ף{{הערה|ראה פנים יפות (לבעל ההפלאה) יתרו כ, ב.}}. בריאת העולם – "בראשית ברא אלקים את השמים ואת הארץ"{{הערה|ר"פ בראשית.}} – הויבט זיך אָן מיט אַ בי"ת{{הערה|והטעם שהתחלת התורה ובריאת העולם אינה באות אל"ף (דאנכי), ראשון כל האותיות, ואל"ף דאנכי קדמה לעולם והוא תכלית הבריאה – ראה לקמן סעיף ו. והתיווך עם הביאורים בזה במדרשי חז"ל שבהערה הבאה והביאור ע"ד החסידות (אוה"ת בראשית תקסו, א. וראה לקו"ת ראה יט, ב. ועוד) – ראה [[שיחת שלח תשמ"ז - מוגה|שיחת ש"פ שלח תשמ"ז ס"ז ואילך]].}}, ווייל "בבי"ת נברא העולם", כמבואר בחז"ל{{הערה|ירושלמי חגיגה פ"ב ה"ב. ב"ר פ"א, י. תנחומא (באבער) יתרו טז. ועוד – הובאו בתורה שלימה ר"פ בראשית.}}. און דער ראש התיבה פון גאולה – דער אות גימ"ל. | ||
| שורה 70: | שורה 70: | ||
חז"ל{{הערה|ספרי ופרש"י ס"פ ברכה.}} זיינען מפרש אויף "לעיני כל ישראל" (בסיום התורה) אַז דאָס גייט אויף שבירת הלוחות וואָס משה "נשאו{{הערה|ל' רש"י שם.}} לבו לשבור הלוחות לעיניהם שנאמר{{הערה|עקב ט, יז.}} ואשברם לעיניכם, והסכימה דעת הקב"ה לדעתו שנאמר{{הערה|פרשתנו לד, א. עקב י, ב.}} אשר שברת, יישר כחך ששברת". ולכאורה: וואָס איז דער עילוי פון שבירת הלוחות ביז אַז דער אויבערשטער זאָגט אויף דעם "יישר כחך"?! | חז"ל{{הערה|ספרי ופרש"י ס"פ ברכה.}} זיינען מפרש אויף "לעיני כל ישראל" (בסיום התורה) אַז דאָס גייט אויף שבירת הלוחות וואָס משה "נשאו{{הערה|ל' רש"י שם.}} לבו לשבור הלוחות לעיניהם שנאמר{{הערה|עקב ט, יז.}} ואשברם לעיניכם, והסכימה דעת הקב"ה לדעתו שנאמר{{הערה|פרשתנו לד, א. עקב י, ב.}} אשר שברת, יישר כחך ששברת". ולכאורה: וואָס איז דער עילוי פון שבירת הלוחות ביז אַז דער אויבערשטער זאָגט אויף דעם "יישר כחך"?! | ||
וי"ל דעם ביאור אין דעם{{הערה|ראה גם לקו"ש ח"ט ע' 240 ואילך.}}: כשם ווי דורך דעם חטא העגל איז באַ אידן צוגעקומען די מעלה פון בעלי תשובה{{הערה|ראה ע"ז ד, סע"ב – נעתק לקמן בפנים.}} [און צוליב דעם איז געווען דער חטא, כדלקמן], וואָס איז העכער פאַר עבודת הצדיקים ("מקום שבעלי תשובה עומדין צדיקים גמורין אינם עומדין"{{הערה|ברכות לד, ב.}}, ביז אַז אין "'''יכולין''' לעמוד בו"{{הערה|רמב"ם הל' תשובה פ"ז ה"ד.}}) – אַזוי איז אויך בנוגע צו שבירת הלוחות (דער מסובב פון חטא העגל), אַז דער טעם (פנימי) אויף דעם איז בכדי דורך דעם זאָל צוקומען אַן עילוי אין תורה – די לוחות האחרונות וועלכע האָבן אין זיך אַ מעלה לגבי די לוחות הראשונות, כדברי חז"ל{{הערה|שמו"ר רפמ"ו.}} אַז דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו משה רבינו (אויף דעם וואָס ער האָט זיך מצטער געווען אויף שבירת הלוחות) "אל תצטער בלוחות הראשונות שלא היו אלא עשרת הדברות לבד ובלוחות השניים אני נותן לך שיהא בהם הלכות מדרש ואגדות . . כפלים | וי"ל דעם ביאור אין דעם{{הערה|ראה גם לקו"ש ח"ט ע' 240 ואילך.}}: כשם ווי דורך דעם חטא העגל איז באַ אידן צוגעקומען די מעלה פון בעלי תשובה{{הערה|ראה ע"ז ד, סע"ב – נעתק לקמן בפנים.}} [און צוליב דעם איז געווען דער חטא, כדלקמן], וואָס איז העכער פאַר עבודת הצדיקים ("מקום שבעלי תשובה עומדין צדיקים גמורין אינם עומדין"{{הערה|ברכות לד, ב.}}, ביז אַז אין "'''יכולין''' לעמוד בו"{{הערה|רמב"ם הל' תשובה פ"ז ה"ד.}}) – אַזוי איז אויך בנוגע צו שבירת הלוחות (דער מסובב פון חטא העגל), אַז דער טעם (פנימי) אויף דעם איז בכדי דורך דעם זאָל צוקומען אַן עילוי אין תורה – די לוחות האחרונות וועלכע האָבן אין זיך אַ מעלה לגבי די לוחות הראשונות, כדברי חז"ל{{הערה|שמו"ר רפמ"ו.}} אַז דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו משה רבינו (אויף דעם וואָס ער האָט זיך מצטער געווען אויף שבירת הלוחות) "אל תצטער בלוחות הראשונות שלא היו אלא עשרת הדברות לבד ובלוחות השניים אני נותן לך שיהא בהם הלכות מדרש ואגדות . . כפלים{{הערה|שם=:5|איוב יא, ו.}} לתושי'". וכדברי הגמרא{{הערה|נדרים כב, ב ובפרש"י שם. וראה אוה"ת פרשתנו ע' ב'נז. המשך תרס"ו ע' פז ואילך. סה"מ תש"ו ע' 36 ואילך. ועוד.}} "אלמלא לא חטאו ישראל לא ניתן להם אלא חמשה חומשי תורה וספר יהושע בלבד שנאמר{{הערה|קהלת א, יח.}} כי ברוב חכמה רוב כעס", "לפי שבעטו וחטאו נוסף להם רוב חכמה להטריחן יותר"{{הערה|פרש"י נדרים שם.}}. | ||
און דאָס איז אויך דער עילוי אין דעם וואָס די לוחות האחרונות זיינען געווען מעשה ידי '''משה''' ("פסל לך"), ניט "מעשה אלקים" ווי די לוחות הראשונות: | און דאָס איז אויך דער עילוי אין דעם וואָס די לוחות האחרונות זיינען געווען מעשה ידי '''משה''' ("פסל לך"), ניט "מעשה אלקים" ווי די לוחות הראשונות: | ||
| שורה 116: | שורה 116: | ||
(ג) סיום הפרשה – וועגן די לוחות האחרונות (ענין הגימ"ל), ביז דעם סיום ממש – ירידת משה מן ההר מיט די לוחות האחרונות מיט דער מעלה פון "קרן עור פניו וייראו מגשת אליו"{{הערה|פרשתנו לד, ל.}}, וואָס איז ע"ד דער ענין (בסיום חמשה חומשי תורה) פון "לכל האותות והמופתים גו' ולכל המורא הגדול אשר עשה משה לעיני כל ישראל"{{הערה|ראה ספורנו ס"פ ברכה: לעיני כל ישראל, כאמרו וירא אהרן וכל בני ישראל את משה והנה קרן עור פניו וייראו מגשת אליו.}} [נוסף אויף "אעשה נפלאות" וואָס רעדט זיך פריער אין דער פרשה{{הערה|לד, י.}}]. | (ג) סיום הפרשה – וועגן די לוחות האחרונות (ענין הגימ"ל), ביז דעם סיום ממש – ירידת משה מן ההר מיט די לוחות האחרונות מיט דער מעלה פון "קרן עור פניו וייראו מגשת אליו"{{הערה|פרשתנו לד, ל.}}, וואָס איז ע"ד דער ענין (בסיום חמשה חומשי תורה) פון "לכל האותות והמופתים גו' ולכל המורא הגדול אשר עשה משה לעיני כל ישראל"{{הערה|ראה ספורנו ס"פ ברכה: לעיני כל ישראל, כאמרו וירא אהרן וכל בני ישראל את משה והנה קרן עור פניו וייראו מגשת אליו.}} [נוסף אויף "אעשה נפלאות" וואָס רעדט זיך פריער אין דער פרשה{{הערה|לד, י.}}]. | ||
ועד"ז זיינען די דריי ענינים מרומז אין די שלש רגלים (קרוב לסוף הפרשה): חג הפסח איז דער '''ראשון''' לרגלים{{הערה|ר"ה ד, א.}}, און פאַרבונדן מיט "חודש האביב"{{הערה|פרשתנו לד, יח.}} (ר"ת אל"ף און דערנאָך קומט דער בי"ת{{הערה|ראה זח"ב קפו, א.}}), אַ גילוי מלמעלה למטה | ועד"ז זיינען די דריי ענינים מרומז אין די שלש רגלים (קרוב לסוף הפרשה): חג הפסח איז דער '''ראשון''' לרגלים{{הערה|ר"ה ד, א.}}, און פאַרבונדן מיט "חודש האביב"{{הערה|פרשתנו לד, יח.}} (ר"ת אל"ף און דערנאָך קומט דער בי"ת{{הערה|ראה זח"ב קפו, א.}}), אַ גילוי מלמעלה למטה{{הערה|שם=:7|פרשתנו שם, כב.}} – "בזמן שאתה אוסף תבואתך מן השדה לבית", "שהוא בחזרת השנה"{{הערה|פרש"י שם.}} – דער שלישי ברגלים, פאַרבונדן מיט דער אסיפה ושלימות פון כל העבודה, וואָס שלימותה איז בגאולה האמיתית והשלימה, ווען עס וועט זיין די אסיפה פון אַלע אידן (כמ"ש{{הערה|ירמי' ח, יג.}} "אסף אסיפם נאום ה'"), און פון אַלע ניצוצי קדושה שבכל העולם כולו. | ||
י. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַרשטיין דעם חידוש פון קרני ההוד של משה וואָס איז געקומען דורך די לוחות האחרונות{{הערה|בהבא לקמן — ראה אוה"ת פרשתנו ס"ע ב'עה. ע' ב'עז־עח. סה"מ תרס"ח ע' קלב. המשך תער"ב ח"ב ע' א'קעז. עטר"ת ע' תכ. ועוד.}} [וואָס דאָס איז ע"ד דער עילוי פון גימ"ל, וואָס קומט דוקא דורך דער עבודה פון בי"ת, דער חטא העגל ושבירת הלוחות]: | י. ע"פ הנ"ל וועט מען אויך פאַרשטיין דעם חידוש פון קרני ההוד של משה וואָס איז געקומען דורך די לוחות האחרונות{{הערה|בהבא לקמן — ראה אוה"ת פרשתנו ס"ע ב'עה. ע' ב'עז־עח. סה"מ תרס"ח ע' קלב. המשך תער"ב ח"ב ע' א'קעז. עטר"ת ע' תכ. ועוד.}} [וואָס דאָס איז ע"ד דער עילוי פון גימ"ל, וואָס קומט דוקא דורך דער עבודה פון בי"ת, דער חטא העגל ושבירת הלוחות]: | ||