שיחת יום ב' דראש השנה תשמ"א - שיחות קודש: הבדלים בין גרסאות בדף

{{עריכה}}{{שיחות קודש}}== שיחת יום ב' דר"ה (עש"ק) ה'תשמ"א ==

עס דאַרף דאָך אָבער אויך זיין עבודת האדם, "קב שלו"<ref>ל' חז"ל – ב"מ לח, א.</ref>, וואָס דורך דערויף באַקומט ער אויך די "תשעה קבים של חבירו"<ref name=":0" />, וואָס "חבירו" גייט אויפן אויבערשטן [ווי רש"י טייטשט אָפּ אין מסכת שבת<ref>לא, א – ד"ה דעלך.</ref> עה"פ<ref>משלי כז, י. וראה פרש"י עה"פ. שמו"ר רפכ"ז.</ref> "רעך ורע אביך אל תעזוב", אַז "רעך זה הקב"ה"], ד.ה. אַז דורך עבודתו אין "קב שלו" האָט ער אַלע עשרה קבים ("קב שלו" און די "תשעה קבים של חבירו").

ב. וואָס בכללות איז די עבודה פון אַ אידן אין דערויף – דאָס וואָס "ישראל (ד)קדשינהו לזמנים"⁸, וואָס דערפאַר זאָגט מען (בר"ה) "מקדש ישראל ויום הזכרון".

נוסף לזה: דורך דערויף וואָס אידן קלייבן זיך צוזאַמען "כאיש אחד בלב אחד"⁹, צוליב איין מטרה און איין ענין – טוען זיי אויף ע"י עבודתם דעם ענין פון "נצבים היום כולכם".

ובפרט ווען מ'פאַרבינדט דאָס (דעם צוזאַמענקלייבן זיך) מיט אַן ענין גשמי וואָס ווערט "דם ובשר כבשרו"¹⁰ – מיט זאָגן לחיים, וואָס דעמולט זאָגן רז"ל¹¹ אַז "גדולה לגימה שמקרבת כו'".

ובפרט אַז דאָס איז אויך פאַרבונדן מיט אַ יום טוב, ראש השנה, וואָס אויף אים שטייט¹² "חדות ה' היא מעוזכם", און אַז דעמולט דאַרף זיין "שתו ממתקים" נוסף צו "אכלו משמנים"¹³.

ובפרט נאָך אַז דאָס איז אַ ר"ה פון אַ שנת הקהל, וואָס דאָס הויבט זיך שוין אָן פון ר"ה פון דעם יאר, ווי דער פסוק¹⁴ זאָגט אַז "מקץ שבע שנים" דאַרף זיין הקהל, וואָס "מקץ שבע שנים" הויבט זיך שוין אָן פון ר"ה,

ובפרט לויט דעם וואָס חסידות15 איז מבאר עה"פ¹⁶ "בכסה ליום חגינו", אַז די ענינים פון "חגינו", חג הסוכות, זיינען שוין דאָ בר"ה אין אַן אופן פון "בכסה", וואָס דערפאַר איז דער ענין פון הקהל וואָס איז דאָך בחג הסוכות – איז שוין דאָ בר"ה אין אַן אופן פון "בכסה".

אח"כ אמר: דאָ איז ניט אַזוי נוגע דער פרסום בדבר (אין זאָגן לחיים) – נאָר דער עיקר איז די מעשה בפועל, אַז מ'זאָל נעמען אַ ביסל משקה, און נאָך בעסער – יין, וואָס איז "משמח אלקים ואנשים"17, וואָס דערפאַר איז דאָס פאַרבונדן מיט אַ שמחה גדולה¹⁷, און דאָס זאָל ווערן דם ובשר כבשרו,

ובפרט אַז דאָס איז פאַרבונדן מיט ר"ה און מיט הקהל, און מ'טוט דאָס אין אַ "בית גדול"¹⁸, "מקום שמגדלין בו תורה"¹⁹, וואו עס זיינען דאָ שיעורי תורה, און "מקום שמגדלין בו תפלה"²⁰.

צוה לנגן שלש תנועות (דהבעש"ט המגיד ואדה"ז). ניגון מאדמו"ר הזקן [התחילו לנגן אבינו מלכנו, ואמר כ"ק אדמו"ר שליט"א: שבת זאָגט מען ניט קיין אבינו מלכנו²¹. וניגנו הניגון לקראת שבת]. ניגון אדמו"ר האמצעי. ניגון אדמו"ר הצ"צ. ניגון אדמו"ר מהר"ש. ניגון אדמו"ר (מוהרש"ב) נ"ע. הבינוני. אתה בחרתנו.

* * *

* * *

ד. דער ענין פון "זה היום תתלת מעשיך" און דער חילוק צווישן "זה" מיט "כה" (וואָס עס האָט זיך גערעדט אין מאמר) – רעדט זיך אויך אין די דרושים פון דעם צ"צ²². ונוסף לזה: די הגהות וביאורים (בחצע"ג) אין לקו"ת23 וואָס רעדן וועגן דעם ענין – זיינען, כנראה, פון דעם צ"צ.

וואָס דער ענין פון ר"ה ("זה היום תתלת מעשיך") האָט אויך אַ שייכות מיוחדת מיט דעם צ"צ, וואָרום זיין יום הולדת איז געווען בערב ר"ה²⁴, און זיין ברית איז געווען אין די עשרה ימים שבין ר"ה ליוהכ"פ.

און ווי גערעדט אין דער פריערדיקער התוועדות²⁵, אַז בשעת דער צ"צ איז געבאָרן געוואָרן, האָט זיין זיידע, דער אַלטער רבי, געזאָגט תורה אויף "משביעין אותו תהי צדיק כו'"²⁶ (וואָס דאָס איז דערנאָך געוואָרן די ערשטע דריי פרקים פון תניא)²⁷.

בר"ה איז געווען בריאת אדם הראשון, וואָס דאָס איז בדוגמא צו ירידת הנשמה בגוף און הולדת פון יעדער מענטשן, ובמיוחד פון יעדער איד – וואָרום "אתם קרויין אדם"²⁸,

און ווי די משנה²⁹ זאָגט אַז יעדער מענטש איז אַן "עולם מלא", אַזוי ווי אדה"ר וואָס "נברא יחידי", און נאָכמער: כדי מ'זאָל וויסן היינט אַז יעדער מענטש איז אַן "עולם מלא", "לפיכך נברא האדם יחידי" מיט טויזנטער יאָרן צוריק!

און וויבאַלד בכל שנה ושנה אין דעם זמן פון ר"ה איז "נזכרים ונעשים"³⁰ – עס חזר'ן זיך איבער די ענינים וואָס האָבן געטראָפן בר"ה בפעם הראשונה, כולל אויך דאָס וואָס אדה"ר איז באַשאַפן געוואָרן בר"ה³¹ – איז פאַרשטאַנדיק, אַז ר"ה בכל שנה ושנה איז דער הולדת פון יעדן אידן.

ויש לומר אז דערפאַר האָט דער אַלטער רבי געזאָגט די תורה אויף "משביעין אותו כו'" בערב ר"ה – וואָרום וויבאַלד אַז די הולדת פון יעדן אידן (וואָס איז בדוגמא ווי בריאת אדה"ר) איז בר"ה עצמו, דאַרף דאָך דער "משביעין אותו כו'" זיין פאַר יציאת הילד לאויר העולם, וואָס דאָס איז בערב ר"ה

[אע"פ וואָס בפעם הראשונה (בשעת בריאת אדה"ר) זיינען אין דעם טאָג פון ר"ה גופא געווען כמה שעות ביום פאַר בריאת אדה"ר, ווי די גמרא אין סנהדרין³² רעכנט אויס בפרטיות ווי אַזוי בריאת האדם האָט זיך אויסגעשטעלט אין די שעות היום].

ס'איז דאָך אָבער דאָ דער כלל אַז "לא אד"ו ראש" [ווי דער רמב"ם³³ ברענגט אַראָפּ, ביז אַז לדעת הרס"ג³⁴ איז דאָס מדאורייתא], ד.ה. אַז ר"ה קען ניט אויסקומען ביום ו' בשבוע ווי דאָס איז געווען בפעם הראשונה;

ואע"פ אַז לכאורה איז דאָס מערניט ווי יום ב' דר"ה און ניט יום א' דר"ה – איז אָבער ביידע טעג פון ר"ה זיינען אַ "יומא אריכא", איין לאַנגער טאג³⁵.

[וואָס דאָס איז ניט נאָר אין חוץ לארץ נאָר אויך אין ארץ ישראל³⁶,

וואָס אין דערויף איז מודגש דער ענין פון "(אתם נצבים היום) כולכם", וואָרום אַלע ימים טובים איז דאָך דאָ אַ חילוק צווישן חו"ל און א"י, וואָס אין חו"ל פּראַוועט מען אַ יו"ט שני של גליות, משא"כ אין א"י; משא"כ ר"ה פּראַוועט מען צוויי טעג סיי אין א"י ("ארץ אשר גו' עיני ה' אלקיך בה מרשית השנה ועד אחרית שנה"³⁷), און סיי אין חו"ל, וואָס דאָרטן געפינט זיך רוב מנין ורוב בנין פון אידן, ביז משיח צדקנו וועט זיי ברענגן אין א"י].

אין נחמי' [וואָס דער אַלטער רבי רופט אים אָן בשו"ע שלו (בהלכות ר"ה)³⁸ מיטן נאָמען "עזרא"] קאַפּיטל ח, בהמשך לזה וואָס ער דערציילט וואָס איז פאָרגעקומען "ביום אחד לחודש השביעי", אין דעם טאָג פון ר"ה – אַז מ'האָט אָנגעזאָגט אידן "אכלו משמנים ושתו ממתקים ושלחו מנות לאין נכון לו כי קדוש היום לאדונינו ואל תעצבו כי חדות ה' היא מעוזכם", און דערנאָך³⁹ – אַז אידן האָבן אַזוי געטאָן בפועל, "וילכו כל העם לאכול ולשתות ולשלח מנות ולעשות שמחה גדולה גו'" – שטייט⁴⁰ "וביום השני גו'",

טייטשן מפרשים⁴¹ אַז "ביום השני" מיינט (ניט דער טאָג וואָס קומט נאָך ר"ה, נאָר) "ביום השני של ראש השנה",

און מ'איז מפרש⁴² (פון דברי רז"ל⁴³) דעם טעם לזה אַז עס זיינען דעמולט געווען צוויי טעג פון ר"ה, וואָרום בימי עזרא האָט מען מעַבּר געווען חודש אלול, אַז עס זאָל זיין ל' יום.

ח. הנזכר לעיל פון נחמי' אַז ב(יום א' ד)ר"ה איז געווען "וילכו כל העם לאכול גו' ולעשות שמחה גדולה" – איז ע"ד ווי כ"ק מו"ח אדמו"ר שרייבט אין סה"מ תש"ג בתחלתו⁶⁴, אַז מ'זעט במלכותא דארעא אַז בשעת מ'איז מכתיר אַ מלך איז "ההכתרה באה בשמחה גדולה כו,

און וויבאַלד אַז "מלכותא דארעא כעין מלכותא דרקיעא"⁴⁵, איז דערפאַר אויך הכתרת המלך אין מלכותא דרקיעא – בשעת מ'איז מכתיר דעם אויבערשטן בר"ה – בשמחה גדולה.

דער אויבערשטער איז דאָך ניט מוכרח צו טאָן די ענינים למעלה ווי זיי זיינען למטה – איז ווי אַזוי זאָגט מען "דערפאַר", אַז וויבאַלד אין מלכותא דארעא איז הכתרת המלך בשמחה גדולה, דערפאַר איז הכתרת המלך אין מלכותא דרקיעא אויך באופן זה?!

וואָס די שאלה איז אויך בנוגע צו דעם משל וואָס דער מגיד ברענגט⁴⁶, אַז אַזוי ווי ביי אַן אב דאָ למטה איז נחקק במחשבתו צורת הבן, אַזוי איז אויך למעלה, אַז נשמות ישראל זיינען חקוק במחשבתו פון דעם אויבערשטן [מיט דעם חילוק, אַז אין דעם משל באַ דעם אב, וואָס ער איז אַ בשר ודם, איז "מי שלא הי' לו בן מעולם לא יכול לומר שיהא נחקק במחשבתו צורת הבן שיהי' לו אחר כך . . אבל אצל השם יתברך . . אף קודם שנבראו ישראל הי' נחקק צורתם במחשבה . . כי אצלו יתברך העבר והעתיד א'"].